Człowiek, który przekonał świat do Polski

Nie samą koszykówką człowiek żyje! Choć na Rottweilery24 zazwyczaj królują punkty, zbiórki i dyskusje o formie Anwilu, dziś, 11 listopada, zrobimy mały wyjątek. Odkładamy na bok statystyki, taktykę i trenerskie decyzje. Spokojnie, koszykówka nigdzie nie ucieknie! Dziś, w Narodowe Święto Niepodległości, zamiast na parkiet zabierzemy Was w krótką podróż przez historię Polski. Bo są wydarzenia, o których warto przypominać nie tylko od święta.

Kiedy 11 listopada 1918 roku Polska po 123 latach zaborów odzyskiwała niepodległość, był to rezultat wysiłków wielu pokoleń Polaków. Jedni walczyli z bronią w ręku, inni prowadzili działalność polityczną i dyplomatyczną. Wśród ojców polskiej niepodległości szczególne miejsce zajmuje Ignacy Jan Paderewski, człowiek, który nie dowodził armią, lecz posiadał coś równie cennego: ogromną międzynarodową sławę i dostęp do najważniejszych przywódców ówczesnego świata.

Paderewski był w swoich czasach prawdziwą światową gwiazdą. Koncertował w Europie, Stanach Zjednoczonych, Australii i Ameryce Południowej. Jego występy przyciągały tysiące słuchaczy, a nazwisko otwierało drzwi do pałaców, salonów politycznych i gabinetów dyplomatycznych. Należał do najlepiej zarabiających muzyków swojej epoki, a jego popularność można porównać do największych współczesnych gwiazd muzyki. Kompozytor Krzesimir Dębski tak opisywał tę niezwykłą postać w audycji „Poranek Dwójki” na antenie Polskiego Radia:

„Obliczono, że Paderewski zarabiał, zachowując proporcje różnych epok, tyle samo co Michael Jackson. Nie do końca zdajemy sobie sprawę, jak wielkim artystą, celebrytą i mężem stanu był Paderewski. Przecież on sfinansował stutysięczną Armię Hallera. Wydał też majątek na pomoc charytatywną dla odrodzonej Polski po pierwszej wojnie światowej. A po Stanach Zjednoczonych podróżował prywatnym pociągiem ze służbą, fortepianami i papugami. Były miasta, które zbudowały linie kolejowe, żeby przyjąć Paderewskiego”.

W czasach, gdy Polski nie było na mapie Europy, Paderewski wykorzystywał swoją popularność, aby przypominać światu o narodzie, który nie pogodził się z utratą państwowości. Organizował zbiórki pieniędzy, wspierał polskie inicjatywy niepodległościowe i przekonywał wpływowych ludzi do sprawy polskiej. Szczególnie ważne okazały się jego kontakty w Stanach Zjednoczonych, gdzie zyskał sympatię Edwarda Mandella House’a, najbliższego doradcy prezydenta Woodrowa Wilsona. To właśnie znajomość z House’em pomogła pianiście dotrzeć do samego Białego Domu. W 1916 roku Paderewski dwukrotnie spotkał się z amerykańskim prezydentem, przedstawiając mu polskie dążenia niepodległościowe i argumentując za koniecznością odbudowy państwa polskiego.

W styczniu 1917 roku Paderewski przedstawił Wilsonowi memorandum poświęcone przyszłości Polski. Opisał w nim historię ziem polskich, sytuację ludności pod zaborami oraz propozycje odbudowy niepodległego państwa. Dokument miał wywrzeć duże wrażenie na amerykańskim przywódcy. Według przytoczonej w materiale korespondencji Wilson odpowiedział Paderewskiemu słowami:

„Mój Drogi Przyjacielu… Możesz być pewny, że wszystko co będę mógł zrobić w interesie Polski, uczynię z całego serca…”.

Przełom nastąpił 8 stycznia 1918 roku, kiedy Woodrow Wilson przedstawił Kongresowi Stanów Zjednoczonych słynne Czternaście Punktów, program określający zasady przyszłego pokoju po zakończeniu pierwszej wojny światowej. W punkcie trzynastym znalazł się postulat odbudowy niepodległego państwa polskiego. Był to ogromny sukces polskiej dyplomacji, do którego przyczyniły się wieloletnie zabiegi Paderewskiego. Amerykański prezydent ogłosił:

„Należy stworzyć niezawisłe państwo polskie, które winno obejmować terytoria zamieszkane przez ludność niezaprzeczalnie polską, któremu należy zapewnić swobodny i bezpieczny dostęp do morza i którego niezawisłość polityczną i gospodarczą oraz integralność terytorialną należy zagwarantować paktem międzynarodowym”.

Pod koniec grudnia 1918 roku Paderewski powrócił do odradzającej się ojczyzny. Jego przyjazd do Poznania wywołał niezwykłe poruszenie. Tłumy Polaków witały światowej sławy pianistę, a jego patriotyczne przemówienie z okna Hotelu Bazar stało się jednym z wydarzeń poprzedzających wybuch Powstania Wielkopolskiego. Zwracając się do zgromadzonych rodaków, Paderewski mówił:

„Po długich latach niewoli Ojczyzna się odradza. Odbudować się musi na tych samych podstawach, na których tu pierwsza budowa poczęta została. Żadne, najmędrzej zorganizowane stronnictwo Ojczyzny odbudować nie zdoła. Do tego dzieła trzeba jedności i zgody wszystkich, miłości i siły, wiary i zaparcia się samego siebie, do tego dzieła potrzeba wszystkich sił i wszystkich serc zespołu”.

Już następnego dnia po przyjeździe Paderewskiego, 27 grudnia 1918 roku, w Poznaniu wybuchło Powstanie Wielkopolskie. Polacy chwycili za broń przeciwko niemieckiej władzy, rozpoczynając walkę o przyłączenie Wielkopolski do odradzającej się Rzeczypospolitej. Wystąpienie słynnego pianisty i entuzjastyczne manifestacje patriotyczne dodatkowo podgrzały atmosferę w mieście. Powstanie szybko rozprzestrzeniło się na kolejne miejscowości regionu, a dzięki determinacji powstańców zakończyło się zwycięstwem. Ostatecznie znaczna część Wielkopolski została przyznana Polsce na mocy postanowień Traktatu Wersalskiego.

Po kilku dniach spędzonych w Poznaniu Paderewski udał się do Warszawy, gdzie powitano go z nie mniejszym entuzjazmem. Według przytaczanych szacunków na ulicach stolicy mogło zgromadzić się nawet 300 tysięcy osób. Atmosferę tamtych wydarzeń znakomicie oddają słowa pisarki Marii Dąbrowskiej, która w swoich „Dziennikach 1914–1965” wspominała:

„Przyjechał do Warszawy Paderewski i witany był jak panujący Narodu. Czegoś podobnego nigdy w życiu nie widziałam”.

W styczniu 1919 roku Paderewski został premierem i ministrem spraw zagranicznych odrodzonej Polski. Przed nim stanęło kolejne ogromne wyzwanie. Tym razem nie chodziło już wyłącznie o przekonywanie świata do polskiej niepodległości, ale również o budowę państwa jednoczącego ziemie przez ponad wiek znajdujące się pod trzema zaborami. Dzięki swojemu międzynarodowemu autorytetowi odegrał ważną rolę w próbach porozumienia między skłóconymi środowiskami politycznymi.

Wraz z Romanem Dmowskim reprezentował nasz kraj podczas konferencji pokojowej w Paryżu. Obaj 28 czerwca 1919 roku podpisali Traktat Wersalski, który potwierdzał miejsce niepodległej Polski w powojennej Europie i przyznawał jej dostęp do Bałtyku. Był to jeden z najważniejszych momentów w życiu człowieka, który swoją światową karierę muzyczną wykorzystał w służbie ojczyzny.

Dziś, wspominając odzyskanie niepodległości, warto pamiętać również o nim. O Ignacym Janie Paderewskim, jednym z ojców polskiej niepodległości, który udowodnił, że o wolność można walczyć nie tylko na polu bitwy, ale również przy fortepianie i stole dyplomatycznym.

I spokojnie, od jutra wracamy do tego, co znamy najlepiej, czyli koszykówki, Anwilu i emocji na parkiecie. Mamy nadzieję, że wybaczycie nam tę małą historyczną wycieczkę. W końcu nie samym basketem człowiek żyje, szczególnie 11 listopada 🇵🇱